السيد مرتضى العسكري ( مترجم : محمد جوادى كرمى )
98
معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى )
معناى « كلاله » و ميراث جدّه را نمىدانست » گويد : « سوزانيدن فجائه با آتش از غلط و اشتباه او در اجتهادش بود ، كه همانند آن از مجتهدان بسيار است ؛ و اما ندانستن كلاله و ميراث جدّه در ميان مجتهدان امر تازهاى نيست ، چون آنها مدارك احكام را مىجويند و از هر كه بدانها احاطه دارد سؤال مىكنند . . . » « 1 » و در جواب اعتراض خواجه به ابىبكر و اينكه او : « خالدبن وليد را از حدّ زنا و قصاص معاف كرد » گويد : « او همسر مالك را در دارالحرب تصاحب كرد و اين از مسائل مربوط به مجتهدان است » . و گويد : « انكار و اشكال عمر بر او نيز ، نه دلالت بر قدح وى در امامت ابىبكر دارد و نه دلالت بر قصد قدح ؛ بلكه تنها بر او انكار و اشكا كرده ، همانگونه كه برخى از مجتهدان بر برخى ديگر انكار و اشكال مىكنند » « 2 » ج - صحابى مجتهد خالدبن وليد : ابنكثير گويد : « ابوبكر خالد را ، با آنكه در كشتن « مالك بن نويره » اجتهاد كرد و اشتباه نمود ، در سمت فرماندهى ابقاء كرد » . « 3 »
--> ( 1 ) . مراجعه كنيد : الذريعه ، ج 3 ص 351 . و شرح تجريد از علاءالدين علىبن محمد قوشچى است كه پدرش بدان خاطر كه نگهبان قوشها و بازهاى پادشاه ماوراءالنهر بود ملقب به قوشچى شد . علاءالدين در ساختن رصدخانه سمرقند مشاركت داشت و براى اصلاح ميان سلطان عثمانى و سلطان تبريز به نام « حسن الطويل » به تبريز و قسطنطنيه [ / اسلامبول ] مسافرت كرد كه سلطان عثمانى مقدمش را گرامى داشت و او را به سرپرستى مدرسه اياصوفيا منصوب كرد . او در سال 897 ه - در آنجا وفات كرد . ( هدية العارفين ، ج 1 ص 736 ، و الكنى و الالقاب ، ج 3 ص 77 . ) ( 2 ) . شرح تجريد ، چاپ تبريز 1301 ه - ، ص 407 ، و شرح نهج البلاغه ابنابى الحديد ، ج 4 ص 183 ، الطعن السادس . ( 3 ) . تاريخ ابنكثير ، ج 6 ص 323 . .